Polska wyciska z innowacji więcej, niż w nie wkłada — co mówi Global Innovation Index 2025

We wrześniu 2025 Światowa Organizacja Własności Intelektualnej opublikowała Global Innovation Index — ranking 139 gospodarek według zdolności do innowacji, zbudowany z około osiemdziesięciu wskaźników. Polska zajęła 39. miejsce. Rok wcześniej była 40., więc awansowaliśmy o jedną pozycję.

Ta liczba nie mówi jeszcze niczego ciekawego. Ciekawe zaczyna się piętro niżej — i jest odwrotnością tego, co zwykle się o polskiej innowacyjności opowiada.

Wejścia i wyjścia. To rozróżnienie zmienia wszystko

Indeks dzieli się na dwie części. Nakłady (innovation inputs) to paliwo: instytucje, kapitał ludzki i badania, infrastruktura, dojrzałość rynku, poziom zaawansowania firm. Wyniki (innovation outputs) to efekt: patenty, publikacje, oprogramowanie, wzornictwo, eksport wysokich technologii.

Polska w 2025 roku:

• nakłady na innowacje — 45. miejsce (tyle samo co rok wcześniej)
• wyniki innowacyjne — 36. miejsce (rok wcześniej 38.)

WIPO opisuje to w profilu Polski jednym zdaniem: „Poland performs better in innovation outputs than innovation inputs" — Polska wypada lepiej na wyjściach niż na wejściach.

Dziewięć pozycji różnicy, na korzyść wyników. Z tego, co wkładamy, wyciskamy więcej, niż statystycznie powinniśmy.

To jest dokładne przeciwieństwo tezy, którą słyszy się w Polsce od lat: że mamy warunki, tylko nie umiemy ich wykorzystać. Dane mówią, że wykorzystujemy je ponadprzeciętnie. Problem jest w tym, ile ich mamy.

Chiny nie wygrały konwersją

Ten sam indeks zapisał w 2025 roku wydarzenie, o którym pisał cały świat: Chiny weszły po raz pierwszy do pierwszej dziesiątki, na 10. miejsce. W 2018 były 17.

Ale jeśli rozłożyć chiński wynik na te same dwie części, obraz przestaje być egzotyczny:

• nakłady — 19. miejsce (awans o cztery pozycje)
• wyniki — 5. miejsce (awans o dwie)

Czternaście pozycji różnicy na korzyść wyników. Czyli Chiny konwertują dobrze — dokładnie tak samo jak my. Ich przewaga nie bierze się z lepszej zamiany pomysłu w produkt. Bierze się z tego, że wkładają nieporównanie więcej: 19. miejsce na nakładach wobec naszego 45.

To jest cała różnica między 10. a 39. miejscem. Nie umiejętność. Skala.

Dwa obszary, w których Polska bije Chiny

Czerwcowy raport PARP z monitoringu trendów w innowacyjności zestawia obie gospodarki wskaźnik po wskaźniku. W dwóch filarach wypadamy wyraźnie lepiej:

• instytucje — Polska 32., Chiny 48.
• otoczenie biznesu — Polska 31., Chiny 42.

Czyli ramy prawne i warunki prowadzenia firmy mamy lepsze niż gospodarka, która właśnie weszła do światowej dziesiątki. A mimo to cały nasz wynik na nakładach to 45. miejsce — bo instytucje i otoczenie biznesu to tylko dwa z pięciu filarów wejściowych. Reszta, czyli kapitał ludzki i badania, infrastruktura oraz dojrzałość rynku, ciągnie w dół.

Wniosek dla firmy jest wygodniejszy, niż się wydaje: prawo i otoczenie nie są tu wąskim gardłem. Nikt nie czeka na zmianę przepisów, żeby zacząć.

Zastrzeżenie do danych, które warto postawić otwarcie

Zestawiając te liczby, natrafiliśmy na rozbieżność między dwoma źródłami — i uważamy, że lepiej ją pokazać niż przemilczeć.

Tabela w raporcie PARP podaje dla Polski: 40. miejsce ogólnie, 38. na wynikach, 41. na nakładach, oraz 38. miejsce w indeksie za rok 2024. Profil Polski publikowany bezpośrednio przez WIPO — wydawcę indeksu, wskazanego w tym samym raporcie jako źródło — podaje: 39. ogólnie, 36. na wynikach, 45. na nakładach, a za rok 2024 — 40.

W tym tekście trzymamy się liczb WIPO, bo to źródło pierwotne. Rozbieżność ma znaczenie, bo zmienia wniosek, a nie tylko szczegół: przy danych PARP dystans między wejściem a wyjściem wynosi trzy pozycje i łatwo go uznać za szum. Przy danych WIPO wynosi dziewięć — i dopiero wtedy widać, że polska gospodarka konwertuje wyraźnie powyżej swoich możliwości.

Co to znaczy dla jednej firmy

Kraj to nie firma i nie ma sensu przenosić tego wprost. Ale kształt problemu jest ten sam, a w skali jednej organizacji widać go dosłowniej.

Warunki są dziś tanie jak nigdy. Model językowy, który dwa lata temu wymagał budżetu korporacyjnego, kosztuje dziś ułamek tamtej kwoty. Dane firma już ma. Prawo, jak pokazuje ranking, sprzyja. Wąskim gardłem nie jest to, czy zespół „ogarnia AI" — bo w kontakcie z klientem to nie zespół obsługuje narzędzie, tylko narzędzie obsługuje klienta.

Wąskim gardłem jest nakład uwagi: decyzja, żeby coś uruchomić, i konsekwencja, żeby to było widoczne.

Widzimy to we własnych wdrożeniach w bardzo konkretnej postaci. Klinika stawia asystenta na stronie i zostawia resztę serwisu bez zmian. Strona nadal mówi „napisz do nas maila" i „zadzwoń", a nigdzie nie mówi „zapytaj asystentkę". W jednym z naszych wdrożeń przez dwa miesiące 708 osób kliknęło w numer telefonu, a asystenta otworzyło 440 — przy 19 tysiącach sesji. Narzędzie działało bez zarzutu. Po prostu strona nie zaprosiła do niego nikogo.

To nie jest awaria technologii. To ta sama historia co w rankingu: jakość jest, brakuje nakładu.

Trzy rzeczy, które kosztują mało

Zasady korzystania z AI. Tylko 27% firm ma je spisane, a dane pracowników i tak trafiają dziś do losowych, darmowych narzędzi — bo nikt nie powiedział, że nie wolno, ani nie dał niczego w zamian. To jeden dokument, nie projekt. Można go wygenerować za darmo: generator zasad korzystania z AI.

Jedno zdanie tam, gdzie klient już jest. Cennik, kontakt, strony usług. „Albo zapytaj naszego asystenta — odpowiada od razu, o każdej porze". Zwykle to godzina pracy, a przesuwa więcej niż kolejny kanał.

Pomiar, który mówi, co poprawić. Bez niego wdrożenie żyje własnym życiem i nikt nie wie, czy działa. Dzienny raport z ruchu i rozmów kosztuje zero i mówi dokładnie to samo dzień po dniu, dopóki ktoś nie zareaguje.

Jedno zdanie na koniec

Polska nie jest krajem, który marnuje potencjał. Jest krajem, który dobrze gospodaruje małym. Firma, która to zrozumie, przestaje szukać przełomowego pomysłu i zaczyna od rzeczy nudnej: włącza to, co już ma pod ręką — i mówi o tym klientowi.

Źródła: Global Innovation Index 2025, World Intellectual Property Organization, wrzesień 2025 — profil Polski (pozycja ogólna 39., nakłady 45., wyniki 36., przedział ufności 38–41) oraz dane dla Chin (10., 19., 5.). „Monitoring trendów w innowacyjności — Raport 20", Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, czerwiec 2026 — tabela porównawcza Chiny–Polska (instytucje, otoczenie biznesu). Odsetek firm z zasadami korzystania z AI: raport „Powered by AI: nowa era pracy, kompetencji i produktywności", Experience Institute i Praca.pl, lipiec 2026, N = 1636. Dane z wdrożeń: FlashAI.